Nietoperze są jedynymi ssakami zdolnymi do aktywnego lotu, a wiele z nich orientuje się w ciemności dzięki echolokacji. W Polsce żyją gatunki polujące na owady, korzystające z dziupli, budynków i jaskiń. Poznaj fascynujące fakty o ich skrzydłach, zimowaniu, nocnych łowach oraz o tym, dlaczego warto chronić ich kryjówki.
Ciekawostki o nietoperzach – 24 niezwykłych faktów
Nietoperze są jedynymi ssakami aktywnie latającymi
W odróżnieniu od ssaków szybujących nietoperze potrafią samodzielnie napędzać lot ruchem skrzydeł. Ich skrzydła powstały z przekształconych kończyn przednich.
Skrzydło nietoperza to błona rozpięta na palcach
Błona lotna łączy wydłużone palce, kończyny i część tułowia. Jej budowa pozwala na bardzo precyzyjne manewrowanie podczas polowania.
Nie wszystkie nietoperze są ślepe
Nietoperze mają oczy i widzą, choć znaczenie wzroku różni się między gatunkami. Echolokacja nie zastępuje całkowicie innych zmysłów.
Echolokacja działa dzięki odbiciom dźwięku
Wiele nietoperzy emituje sygnały ultradźwiękowe i odbiera ich echo. Na tej podstawie ocenia odległość, kierunek oraz cechy przeszkód i zdobyczy.
Nie wszystkie nietoperze korzystają z echolokacji tak samo
Różne gatunki używają odmiennych sygnałów i strategii orientacji. Część dużych nietoperzy owocożernych opiera się w większym stopniu na wzroku i węchu.
W Polsce nietoperze polują głównie na bezkręgowce
Krajowe gatunki żywią się przede wszystkim owadami i innymi drobnymi stawonogami. Ich jadłospis zależy od gatunku, pory roku i miejsca polowania.
Nietoperze potrafią łapać owady w locie
Niektóre gatunki chwytają zdobycz bezpośrednio pyskiem lub przy pomocy błony lotnej. Inne zbierają bezkręgowce z liści czy powierzchni.
Niektóre nietoperze potrafią wychwycić owada z liścia
Gatunki zbierające zdobycz z podłoża wykorzystują słuch i inne wskazówki. To inna technika niż ściganie owadów na otwartej przestrzeni.
Zimą wiele polskich nietoperzy zapada w hibernację
W czasie hibernacji spowalnia metabolizm i obniża się temperatura ciała. Dzięki temu zwierzę może przetrwać okres niedoboru owadów.
Wybudzanie zimujących nietoperzy jest niebezpieczne
Każde wybudzenie wymaga zużycia zapasów energii. Dlatego nie należy wchodzić do zimowisk ani dotykać zwierząt w czasie hibernacji.
Nietoperze mogą spać zwisając głową w dół
Specjalna budowa stóp i ścięgien umożliwia utrzymywanie chwytu przy niewielkim wysiłku mięśni. To ułatwia odpoczynek w szczelinach i na stropach kryjówek.
Nietoperze korzystają z dziupli i szczelin budynków
W zależności od gatunku kryjówkami są dziuple, strychy, szczeliny elewacji i podziemia. Remonty prowadzone bez rozpoznania mogą zniszczyć miejsca ich schronienia.
Samice tworzą kolonie rozrodcze
W wielu gatunkach samice zbierają się w sezonie rozrodu w grupach. Takie kolonie zapewniają korzystniejsze warunki termiczne dla młodych.
Młode nietoperze są karmione mlekiem
Nietoperze są ssakami, dlatego samice karmią potomstwo mlekiem. Młode uczą się samodzielnego lotu i zdobywania pokarmu stopniowo.
Nietoperze nie wplątują się celowo we włosy
Dzięki sprawnym zmysłom i manewrowaniu w locie nietoperze zwykle unikają przeszkód. Popularna opowieść o atakowaniu ludzkich włosów jest mitem.
Nie każdy nietoperz pije krew
Krwią żywią się tylko nieliczne gatunki występujące w obu Amerykach. Żaden rodzimy polski nietoperz nie jest wampirem.
Niektóre gatunki zapylają rośliny
W tropikach istnieją nietoperze odżywiające się nektarem i uczestniczące w zapylaniu kwiatów. Ta rola ekologiczna dotyczy innych gatunków niż typowe polskie nietoperze owadożerne.
Nietoperze pomagają rozsiewać nasiona
W ciepłych strefach klimatycznych owocożerne nietoperze przenoszą nasiona roślin. Przyczyniają się w ten sposób do odtwarzania niektórych siedlisk.
Nietoperze mogą odbywać sezonowe wędrówki
Część gatunków przemieszcza się między letnimi kryjówkami a zimowiskami, niekiedy na znaczne odległości. Inne pozostają przez cały rok w jednym regionie.
Uszy nietoperzy mają bardzo różne kształty
U niektórych gatunków małżowiny uszne są wyjątkowo duże. Ich budowa jest związana z odbieraniem dźwięków i sposobem polowania.
Nietoperze mogą żyć zaskakująco długo
W porównaniu z wieloma innymi małymi ssakami niektóre gatunki nietoperzy osiągają znaczną długowieczność. Długość życia silnie zależy od gatunku i warunków.
Światło uliczne zmienia warunki nocnych łowów
Sztuczne oświetlenie przyciąga część owadów, ale może odstraszać niektóre gatunki nietoperzy. Wpływ światła nie jest więc jednakowy dla wszystkich.
Wszystkie krajowe gatunki nietoperzy są chronione
W Polsce rodzime nietoperze podlegają ochronie gatunkowej. Dotyczy to także ich istotnych schronień, a działania przy koloniach wymagają uwzględnienia przepisów.
Znalezionego nietoperza nie należy brać gołymi rękami
Zwierzę może ugryźć w obronie, a kontakt z dzikimi ssakami wymaga ostrożności. W przypadku znalezienia osłabionego nietoperza najlepiej skontaktować się z odpowiednim specjalistą lub ośrodkiem rehabilitacji dzikich zwierząt.
Spodobała Ci się któraś z ciekawostek?
Podziel się ze znajomymi!
Źródła i materiały do weryfikacji
Ciekawostki o nietoperzach – co warto wiedzieć?
Nietoperze są jedynymi ssakami zdolnymi do aktywnego lotu, a wiele z nich orientuje się w ciemności dzięki echolokacji. W Polsce żyją gatunki polujące na owady, korzystające z dziupli, budynków i jaskiń. Poznaj fascynujące fakty o ich skrzydłach, zimowaniu, nocnych łowach oraz o tym, dlaczego warto chronić ich kryjówki.
Jak żyją te zwierzęta w naturze?
W odróżnieniu od ssaków szybujących nietoperze potrafią samodzielnie napędzać lot ruchem skrzydeł. Ich skrzydła powstały z przekształconych kończyn przednich. Różne gatunki używają odmiennych sygnałów i strategii orientacji. Część dużych nietoperzy owocożernych opiera się w większym stopniu na wzroku i węchu.
Najczęściej zadawane pytania
Czy nietoperze są ślepe?
Nietoperze mają oczy i widzą, choć znaczenie wzroku różni się między gatunkami. Echolokacja nie zastępuje całkowicie innych zmysłów. Różne gatunki używają odmiennych sygnałów i strategii orientacji. Część dużych nietoperzy owocożernych opiera się w większym stopniu na wzroku i węchu. Warto więc odróżniać mit o całkowitej ślepocie od rzeczywistych różnic między zmysłami poszczególnych gatunków.
Jak działa echolokacja nietoperzy?
Wiele nietoperzy emituje sygnały ultradźwiękowe i odbiera ich echo. Na tej podstawie ocenia odległość, kierunek oraz cechy przeszkód i zdobyczy. U niektórych gatunków małżowiny uszne są wyjątkowo duże. Ich budowa jest związana z odbieraniem dźwięków i sposobem polowania. Ultradźwięki wielu gatunków są poza zakresem słyszalnym dla człowieka, ale można je rejestrować specjalnymi detektorami.
Czy nietoperze w Polsce piją krew?
Krwią żywią się tylko nieliczne gatunki występujące w obu Amerykach. Żaden rodzimy polski nietoperz nie jest wampirem. Krajowe gatunki żywią się przede wszystkim owadami i innymi drobnymi stawonogami. Ich jadłospis zależy od gatunku, pory roku i miejsca polowania. Obraz nietoperza jako zwierzęcia żywiącego się krwią nie opisuje rodzimych gatunków spotykanych w Polsce.
Co jedzą polskie nietoperze?
Krajowe gatunki żywią się przede wszystkim owadami i innymi drobnymi stawonogami. Ich jadłospis zależy od gatunku, pory roku i miejsca polowania. Niektóre gatunki chwytają zdobycz bezpośrednio pyskiem lub przy pomocy błony lotnej. Inne zbierają bezkręgowce z liści czy powierzchni. Nietoperze polują w różnych miejscach, od otwartych przestrzeni po korony drzew i okolice zbiorników wodnych.
Dlaczego nietoperze wiszą głową w dół?
Specjalna budowa stóp i ścięgien umożliwia utrzymywanie chwytu przy niewielkim wysiłku mięśni. To ułatwia odpoczynek w szczelinach i na stropach kryjówek. Błona lotna łączy wydłużone palce, kończyny i część tułowia. Jej budowa pozwala na bardzo precyzyjne manewrowanie podczas polowania. Ta pozycja ciała jest naturalna i nie oznacza, że zwierzę utknęło lub potrzebuje pomocy człowieka.
Gdzie nietoperze zimują?
W czasie hibernacji spowalnia metabolizm i obniża się temperatura ciała. Dzięki temu zwierzę może przetrwać okres niedoboru owadów. Każde wybudzenie wymaga zużycia zapasów energii. Dlatego nie należy wchodzić do zimowisk ani dotykać zwierząt w czasie hibernacji. Niepokojenie zwierząt zimą może zużywać ich zapasy tłuszczu potrzebne do przetrwania do wiosny.
Czy nietoperze są pożyteczne?
W tropikach istnieją nietoperze odżywiające się nektarem i uczestniczące w zapylaniu kwiatów. Ta rola ekologiczna dotyczy innych gatunków niż typowe polskie nietoperze owadożerne. W ciepłych strefach klimatycznych owocożerne nietoperze przenoszą nasiona roślin. Przyczyniają się w ten sposób do odtwarzania niektórych siedlisk. Ich rola w przyrodzie nie ogranicza się do jednego sposobu odżywiania i jest inna w różnych strefach klimatycznych.
Co zrobić po znalezieniu nietoperza?
W Polsce rodzime nietoperze podlegają ochronie gatunkowej. Dotyczy to także ich istotnych schronień, a działania przy koloniach wymagają uwzględnienia przepisów. Zwierzę może ugryźć w obronie, a kontakt z dzikimi ssakami wymaga ostrożności. W przypadku znalezienia osłabionego nietoperza najlepiej skontaktować się z odpowiednim specjalistą lub ośrodkiem rehabilitacji dzikich zwierząt. Nie należy dotykać dzikiego nietoperza bez zabezpieczenia ani samodzielnie przenosić go w przypadkowe miejsce.